# Markdown ile yazın

Tanıdık Markdown ile taslak yazın ve bir PDF ya da iş birlikçiler için düzenlenebilir bir belge üretin.

Markdown, araştırma notları, raporlar ve ilk taslaklar için iyi çalışır. Oleafly ona özel bir biçimlendirme araç çubuğu ve bir Pandoc derleme yolu sunar; kaynak dosyaları uygulamanın dışında da kullanabilirsiniz.

## Bir rapor oluşturun

1. **Yeni proje → Şablon kullan → Boş Markdown belgesi**'ni seçin.
2. Projeye **Saha notları** adını verin ve `main.md` dosyasını açın.
3. Bu örneği yapıştırın, ardından **Yeniden derle**'yi seçin ya da **⌘Enter / Ctrl+Enter** tuşlarına basın.
4. Oleafly gereken bir motoru kurmayı önerirse kurulumu tamamlayın ve yeniden derleyin.

```markdown title="main.md"
---
title: "Field notes"
author: "Alex Chen"
date: ""
---

# Question

Does the revised procedure reduce measurement time?

## Method

1. Prepare the sample.
2. Repeat the measurement three times.
3. Record the elapsed time.

## Observations

| Run | Time (s) | Note |
| --- | --- | --- |
| 1 | 12 | First pass |
| 2 | 10 | Repeated pass |

The **mean time** will be compared with the baseline.
```

PDF'te bir başlık, başlıklar, numaralı bir liste ve bir tablo bulunmalıdır. İlk `---` satırı çiftinin arasındaki üst veri, belgenin başlığını ve yazarını belirler.

## Belge türleri

Belgeyi rapor, kitap, slayt, poster, mektup ya da CV olarak derlemek için ön bilgiye bir `type` satırı ekleyin. `type` olmadan ya da Oleafly'nin tanımadığı bir değerle belge makale olarak derlenir.

| `type` | Ne derler | Siz ayarlamadıkça doldurulan |
| --- | --- | --- |
| `article` | Bir makale | Hiçbir şey |
| `report` ya da `thesis` | Her `#` başlığında bir bölüm olan bir rapor | `documentclass: report` |
| `book` | Her `#` başlığında bir bölüm olan bir kitap | `documentclass: book` |
| `slides` | 16:9 Beamer slaytları. Bir `#` başlığı bir bölüm, bir `##` başlığı bir slayt başlatır | `aspectratio: 169` |
| `poster` | Başlığı `title`, `subtitle`, `author` ve `institute` olan tek sayfalık bir Beamer posteri | A0 kâğıt, dikey |
| `letter` | Sizin ve alıcının adresi, bir konu satırı, bir hitap ve bir kapanışla bir mektup | `documentclass: scrlttr2` |
| `cv` | Derli toplu bir makale | `geometry: margin=2cm` ve `pagestyle: empty` |

Kendi ön bilginiz önceliklidir. `documentclass`, `aspectratio` ya da `geometry` gibi kendiniz ayarladığınız bir değer, türün doldurduğunun yerine geçer.

Slaytlar için, bir slaytı başlatan başlık düzeyini seçmek üzere `slide-level` ayarlayın. `slide-level: 1` ile her `#` başlığı bir slayt başlatır. Slaytlar sıradan bir PDF olarak derlenir; bu yüzden önizleme araç çubuğundaki **Sunumu başlat** onları gösterebilir. [Slayt sunumu](/docs/present-slides/) bölümüne bakın.

`papersize` değerini `a1`, `a2`, `a3` ya da `a4` yapmadıkça poster A0'dır. `letter` ya da `a5` gibi diğer boyutlar yok sayılır. Geniş bir poster için `orientation: landscape` ekleyin.

Mektup, alıcının adresini `to` alanından, sizinkini `from` alanından alır. `opening` hitaptır, `closing` ise adınızdan önceki satırdır; adınız `author` alanından gelir. `subject` konu satırı olur; `subject` yoksa `title` kullanılır. Bir adresi, her öğe bir satır olacak şekilde bir liste olarak yazın.

```markdown title="main.md"
---
type: letter
author: "Alex Chen"
from:
  - "Department of Physics"
  - "1 University Road"
to:
  - "Dr. Sam Lee"
  - "Editorial Office"
subject: "Revised manuscript"
opening: "Dear Dr. Lee,"
closing: "Yours sincerely,"
---

Thank you for the reviewers' comments. The revised manuscript answers each one.
```

[Belge ayarları](/docs/document-settings/#markdown) içindeki **Belge türü**, `type` satırını sizin için yazar. Bir [LaTeX dışa aktarımı](/docs/export/#what-each-format-keeps) de türü izler ve slaytların bir [PowerPoint dışa aktarımı](/docs/export/#presentation-and-book-exports) aynı `slide-level` değerini kullanır. [`oleafly build`](/docs/cli/#build-a-project) her türü uygulamanın yaptığı gibi derler.

## Kaynak ve Görsel düzenleme

Araç çubuğunun başındaki anahtarın üç kipi vardır. **Kod**, Markdown kaynağını doğrudan düzenler. **Görsel**, başlıklar, paragraflar, listeler, bağlantılar, görseller ve tablolar için biçimlendirilmiş düzenleme sunar. **İkisi de**, kaynağı ve biçimlendirilmiş metni birlikte gösterir. Menüsünü açıp **Üst üste** ya da **Böl** seçin. Yeni projeler Kod kipinde açılır ve her proje, onu hangi kipte bıraktığınızı anımsar.

Altı çizili, vurgu, üst simge ve alt simge, Kod kipindeki Pandoc biçimlendirme denetimleridir. Düğmeleri Görsel kipte gizlidir. Üst veri, atıf sözdizimi ya da diğer kaynak yapılarıyla çalışırken Kod'u kullanın.

[Örnek kaynağı indirin](/examples/writing-example.md)

## Araç çubuğundaki her araç

Bir biçimlendirme denetimine tıklamadan önce metin seçin. Kod kipinde araçların çoğu seçimi sarmalar ya da bir yer tutucu ekler. Çubuğa sığmayan denetimlere ulaşmak için **Diğer biçimlendirme seçenekleri**'ni (`…`) açın.

### Kod / Görsel

**Kod**, **Görsel** ve **İkisi de** kipleri arasında geçiş yapın. Belge her kipte Markdown kaynağı olarak kalır.

### Geri al

Son düzenlemeyi geri alın. ⌘Z / Ctrl+Z.

### Yinele

Geri alınan bir düzenlemeyi geri getirin. **⌘Shift+Z / Ctrl+Shift+Z**.

### Başlık → Başlık

Başlık menüsünden **Başlık**'ı seçerek `# Title` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Başlık → Alt bölüm

Başlık menüsünden **Alt bölüm**'ü seçerek `## Section` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Başlık → İkinci düzey alt bölüm

Başlık menüsünden **İkinci düzey alt bölüm**'ü seçerek `### Subsection` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Başlık → Üçüncü düzey alt bölüm

Başlık menüsünden **Üçüncü düzey alt bölüm**'ü seçerek `#### Subsubsection` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Başlık → Küçük başlık

Başlık menüsünden **Küçük başlık**'ı seçerek `##### Minor heading` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Başlık → Alt paragraf başlığı

Başlık menüsünden **Alt paragraf başlığı**'nı seçerek `###### Paragraph heading` ekleyin. Başlık metnini kendi başlığınızla değiştirin.

### Madde imli liste

Sırasız bir liste başlatın. `- Item`.

### Numaralı liste

Numaralı bir dizi başlatın. `1. Item`.

### Görev listesi

Kod kipinde bir görev ekleyin ve tamamlandığında `[ ]` işaretini `[x]` yapın. `- [ ] Task`.

### Alıntı bloğu

Bir alıntıyı kendi satırına yerleştirin. `> quoted text`.

### Kalın

Seçili metni vurgulayın. `**text**`; ⌘B / Ctrl+B.

### İtalik

Bir terimi vurgulayın. `*text*`; ⌘I / Ctrl+I.

### Üstü çizili

Metni geçersiz olarak işaretleyin. `~~text~~`.

### Satır içi kod

Bir dosya adını, komutu ya da tanımlayıcıyı biçimlendirin. Ters kesme işaretleriyle çevrelenmiş metin.

### Altı çizili

Kod kipinde bir ifade seçin. `[text]{.underline}`.

### Vurgu

Kod kipinde bir ifade seçin. `[text]{.mark}`.

### Üst simge

Kod kipinde üssü seçin. `^text^`.

### Alt simge

Kod kipinde alt simgeyi seçin. `~text~`.

Altı çizili ve vurgu, biçimlendirmenin PDF'e taşınabilmesi için Pandoc öznitelikleri kullanır. Belgeye ham HTML etiketleri eklemek yerine bu denetimleri kullanın.

### Bağlantı ekle

**Kod** kipinde: `[link text](url)` ekler. Her iki yer tutucuyu da değiştirin.

**Görsel** kipinde: **Bağlantı URL'si**'ni açar. Adresi girin ve seçiminize uygulayın. Metni bağlantı olmadan tutmak için **Bağlantıyı kaldır**'ı kullanın.

### Görsel ekle

**Kod** kipinde: `![caption](image-filename)` ekler. Yolu ve başlığı değiştirin.

**Görsel** kipinde: **Görsel dosyası**'nı açar. `figures/plot.png` gibi bir proje yolu girin ve uygulayın.

PNG, JPG, PDF, SVG, GIF, WebP ve BMP görsellerinin hepsi PDF'e girer. Oleafly SVG, GIF ve WebP'yi derlerken sizin için dönüştürür. TIFF, AVIF, HEIC ve JPEG XL görselleri giremez: derleme durur ve dosyanın adını verir; bu yüzden onu diğer biçimlerden birinde kaydedip yeniden derleyin. Bir dönüştürme başarısız olursa görselin açıldığını denetleyin ya da PNG veya PDF olarak kaydedin.

### Tablo ekle

**Kod** kipinde: Üç sütun, bir başlık satırı ve iki veri satırı ekler. Sütun adlarını ve hücreleri değiştirin.

**Görsel** kipinde: Aynı başlangıç boyutlarında düzenlenebilir bir tablo ekler.

### Diyagram çiz

[Diyagram oluşturucuyu](/docs/figures-diagrams/) Mermaid kipinde açar. Tuvale bir akış şeması çizin ya da Mermaid kodunu düzenleyin, sonra imlecin olduğu yere çitle çevrilmiş bir `mermaid` kod bloğu olarak eklemek için **Mermaid olarak ekle**'yi seçin. [Mermaid diyagramları](#mermaid-diagrams) bölümüne bakın.

### Belge içgörüleri

Belgenin başlıklarını, şekillerini, tablolarını, denklemlerini, etiketlerini, atıflarını ve yapılacaklarını kaynak sırasına göre listeler; her biri kendi satırına bağlantılıdır. Ayrıca üst veriden başlığı, yazarları, anahtar sözcükleri, tarihi ve özeti okur ve bunları bir başvuru formu için kopyalayabilir. [Belge içgörüleri](/docs/document-insights/) bölümüne bakın.

### Belge ayarları

Belge türünü, belge sınıfını, sayfa boyutunu, sütunları, kenar boşluklarını, gövde yazı tipini, yazı boyutunu, dili, satır aralığını ve bölüm numaralandırmasını değiştirir. Oleafly seçimlerinizi Pandoc'un okuduğu YAML üst verisine yazar ve dosyada üst veri yoksa bir üst veri bloğu ekler. [Belge ayarları](/docs/document-settings/#markdown) bölümüne bakın.

### Proje bilgileri

**Kod** kipinde: Proje istatistiklerini ve seçim bilgilerini gösterir.

**Görsel** kipinde: Görsel düzenleme yüzeyinin istatistiklerini gösterir.

### Bul

**Kod** kipinde: ⌘F / Ctrl+F ile etkin dosyanın aramasını açar.

**Görsel** kipinde: Kaynak araç çubuğundaki Bul düğmesi gizlidir.

Görseli, kendisine başvurmadan önce dosya ağacı üzerinden içe aktarın. Görsel yollarını belgeye göreli tutun; böylece kaynak arşivi başka bir bilgisayarda da çalışır.

![Kaynak ve görsel görünümde düzenlenen bir Markdown laboratuvar defteri, tablo ile yapılacaklar listesi eşit kalır.](https://cdn.oleafly.com/images/gifs/desktop/markdown-notebook.gif?v=2)

## Denklemler ve kod blokları

Satır içi matematiği `$x^2$` olarak yazın. Blok denklemi iki çift dolar işaretinin arasına koyun:

```markdown
$$
\bar{x} = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i
$$
```

Bir kod örneği için kodu üçlü ters kesme işaretleriyle çevreleyin ve dilini açılış çizgisinin ardına yazın. Bunlar kaynak yapılarıdır; Markdown araç çubuğunda ayrı bir denklem ya da çitle çevrilmiş kod bloğu düğmesi yoktur.

Görsel kipte çitle çevrilmiş bir blok kod bloğu olarak kalır; dilini ve boş satırlarını korur, bu yüzden Mermaid diyagramları bozulmadan kalır. Yeni bir blok başlatmak için üç ters kesme işareti yazın, blok içinde girinti vermek için Tab tuşuna basın.

## Mermaid diyagramları

Araç çubuğunda **Diyagram çiz**'i seçerek diyagram oluşturucuda bir Mermaid akış şeması yapın. **Mermaid olarak ekle**, onu çitle çevrilmiş bir kod bloğu olarak ekler:

````markdown
```mermaid
flowchart LR
  A[Sample] --> B[Measure]
```
````

**İkisi de** kipinde biçimlendirilmiş taraf bloğu diyagram olarak çizer. PDF bir görsel gerektirdiğinden oluşturucu ayrıca işlenmiş bir PNG'yi `figures/mermaid-<hash>.png` konumuna kaydeder ve derleme bu görseli bloğun yerine koyar. Bu nedenle diyagram derlenmiş PDF'te de, Word, HTML, EPUB ve PowerPoint dışa aktarmalarında da görünür. Bloğu daha sonra elle düzenlerseniz, oluşturucudan diyagramı yeniden ekleyip kaydedene kadar PDF kodu gösterir. [Markdown belgelerinde Mermaid](/docs/figures-diagrams/#mermaid-in-markdown-documents) bölümüne bakın.

## Diğer dillerdeki metin

Oleafly, belgede bulduğu yazılar için yazı tipi seçer; böylece Korece, Japonca, Çince, Arapça, İbranice, Yunanca, Kiril, Devanagari, Tay ve daha birkaç yazı hiçbir kurulum olmadan görünür. Simgeler ve emoji de bir yazı tipi alır; emoji siyah beyazdır. Çoğunlukla Arapça ya da İbranice yazılmış bir belge sağdan sola akar.

Çince karakterler hem Çince hem Japonca metinde görünür; bu yüzden doğru yazı tipini almak için ön bilgide `lang` ayarlayın: Japonca için `ja`, Basitleştirilmiş Çince için `zh`, Geleneksel Çince için `zh-TW` ya da Korece için `ko`. `lang` yoksa Oleafly metne bakar: kana Japonca, Hangul Korece anlamına gelir.

```markdown title="main.md"
---
title: "実験ノート"
lang: ja
---
```

Kendi seçtiğiniz yazı tipleri önce gelir. Ön bilgi `mainfont` ya da `CJKmainfont` ayarladığında veya `header-includes` yazı tiplerini kurduğunda Oleafly o kısma dokunmaz.

### PDF'ten eksik karakterler

Kullanılan hiçbir yazı tipinde bir karakter yoksa PDF yine de o karakter olmadan derlenir ve derleme, eksik karakterlerden bir örnekle bir uyarı gösterir. Düzeltmek için:

- Korece, Çince ya da Japonca metin için ön bilgide `CJKmainfont` değerini, bilgisayarınızda kurulu ve karakterleri içeren bir yazı tipine ayarlayın.
- Diğer metinler için `mainfont` değerini aynı şekilde ayarlayın. [Belge ayarları](/docs/document-settings/#markdown) içindeki **Gövde yazı tipi** bunu sizin için yazar.
- Nadir bir simge için bunun yerine bir görsel kullanın.

## Atıflar ve kaynakça

`references.bib` dosyasını içe aktarın ya da oluşturun, YAML üst verisine `bibliography: references.bib` ekleyin ve var olan bir anahtara `[@citation-key]` ile atıf verin. Pandoc, biçimlendirilmiş atıflar ve bir kaynakça listesi üretmek için kaynakçayı kullanır.

Ön bilgi hiçbir kaynakça adlandırmıyorsa ya da orada olmayan bir dosyayı adlandırıyorsa derleme, atıf verdiğiniz anahtarları içeren projenin `.bib` dosyalarını kullanır. Hiç kaynakçası olmayan bir atıf, önce yazıp kaynakları sonra ekleyebilmeniz için PDF'te yazdığınız gibi, örneğin `[@smith2020]` olarak kalır. Hiçbir şeye atıf vermeyen bir belge herhangi bir `.bib` dosyasını okumadan derlenir.

[Kaynakları bulmak ve yönetmek →](/docs/citations/)

## İçe ve dışa aktarma

Var olan bir taslağı Markdown olarak tutmak için boş bir Markdown belgesi oluşturun, taslağı `main.md` dosyasına yapıştırın ve görselleriyle kaynakçasını içe aktarın. Kitaplığın ayrı **Markdown belgesi** içe aktarması şu anda bir taslağı LaTeX'e dönüştürür. [İçe aktarma yolları](/docs/import-project/) her iki yolu da açıklar.

PDF için derleyin ya da Word, HTML, Typst, LaTeX, PowerPoint, EPUB ya da düz metin oluşturmak için **Dışa aktar**'ı kullanın. LaTeX ve Typst'e dışa aktarmalar kaynakçayı korur ve görsel dosyalarınızı kopyalamak yerine onlara bağlanır; bu yüzden o dosyaları dışa aktarmanın yanında tutun. Pandoc bir şeyi dışarıda bıraktığında dışa aktarma uyarılarla kaydedilir ve **Uyarıları göster** nelerin düşürüldüğünü listeler. Özgün Markdown dosyasını ve varlıklarını paylaşmak için bir kaynak ZIP kullanın. [Çalışmanızı dışa aktarın](/docs/export/) sırayı ve dönüştürülen dosyada yapılacak denetimleri ele alır.
